Hızlı başlangıç
Bu sayfadan aklınızda kalsın
- Önce değişimin ani olup olmadığını ve yaşamı tehdit eden bir belirti bulunup bulunmadığını ayırın.
- Son normal görüldüğü saati, belirtileri ve kullanılan ilaçları kısa ve somut biçimde kaydedin.
- Ani kafa karışıklığını veya güç kaybını yaşlılığın doğal sonucu olarak görmeyin.
İlk beş dakikada yapılacaklar
- Kişiyi güvenli bir yerde tutun; düşme riski varsa tek başına yürütmeyin.
- Belirtinin başladığı veya kişinin son kez normal görüldüğü saati not edin.
- Yüz, kol, konuşma, solunum ve bilinç durumunda değişiklik olup olmadığına bakın.
- Acil belirti varsa kendi aracınızla götürmeye çalışmak yerine 112’nin yönlendirmesini izleyin.
- Yutma güçlüğü veya bilinç değişikliği varsa ağızdan yiyecek, içecek ya da ilaç vermeyin.
Ani kafa karışıklığı neden önemlidir?
Saatler veya günler içinde başlayan dikkat, yönelim ya da davranış değişikliği deliryum olarak adlandırılan acil bir tabloyla ilişkili olabilir. Enfeksiyon, susuzluk, ilaç etkisi, ağrı, metabolik sorunlar ve başka birçok neden söz konusu olabilir; nedeni evde tahmin etmeye çalışmak güvenli değildir.
Daha önce demans tanısı bulunması, yeni ve ani değişimi önemsiz yapmaz. Kişinin olağan hâlinden belirgin sapma varsa sağlık değerlendirmesi gerekir.
Sağlık ekibine verilecek bilgi paketi
- Belirtinin başlama zamanı ve nasıl ilerlediği
- Güncel reçeteli ilaçlar, reçetesiz ürünler ve takviyeler
- Bilinen hastalıklar, alerjiler ve yakın tarihli işlemler
- Ateş, düşme, ağrı, idrar veya dışkılama değişikliği, kusma ya da sıvı alamama
- Kişinin olağan hafıza, konuşma ve hareket düzeyi
Acil olmayan ama aynı gün değerlendirilmesi gereken durumlar
Yeni başlayan belirgin halsizlik, beslenememe, tekrarlayan kusma, yeni idrar yakınması, ateş, davranış değişikliği veya ilaç kullanım hatasında aile hekimi ya da ilgili sağlık kuruluşuyla aynı gün görüşün. Durum kötüleşirse acil yardım isteyin.
Aile kontrol listesi
Bugün tamamlanabilecek beş adım
- Son normal görüldüğü saat yazıldı
- Belirtiler kısa cümlelerle kaydedildi
- İlaç listesi ve kimlik hazırlandı
- Acil iletişim kişisi bilgilendirildi
- Kişi yalnız bırakılmadı ve düşme riski azaltıldı
Destek eşiği
Ne zaman profesyonel değerlendirme isteyin?
- Yeni ve açıklanamayan bilinç, konuşma, güç veya denge değişikliği
- Saatler içinde artan kafa karışıklığı ya da aşırı uyku hâli
- Yeni ateş, sıvı alamama, düşme veya ilaç hatası
- Ailenin kişinin güvenliğini evde sağlayamadığını düşündüğü her durum
Bilimsel dayanak
Rehber hazırlanırken yararlanılan kaynaklar
Bağlantılar genel bilgilendirme içindir; kişisel tanı ve tedavinin yerine geçmez.